Để hiểu được môi trường chính trị sóng gió của Thái Lan ta sẽ bắt đầu với một cái tên: Thaksin Shinawatra
Cựu thủ tướng Thái này đã chi phối đấu trường chính trị quốc gia này trong hơn một thập kỷ qua ngay cả khi đã phải lưu vong ở nước ngoài sau khi bị lật đổ năm 2006.
Trở lại 2010, các xung đột chết người diễn ra giữa các lực lượng an ninh và người ủng hộ Thaksin đang chiếm giữ khu vực trung tâm Bangkok. Đòi hỏi của họ là ông được trở lại.
Hiện nay em gái ông đang nắm quyền và mới đây thôi đệ trình quốc hội thông qua dự luật ân xá có khả năng cho phép Thaksin trở về. Dự luật đó thất bại và trở thành dầu đổ vào lửa khiến các cuộc biểu tình rung chuyển thủ đô Bangkok.
Đây là tóm tắt điều bạn cần biết để hiểu chuyện này.
Thaksin là ai?
Ông là một nhân vật gây đối lập ý kiến ghê gớm: Một tỉ phú trùm truyền thông xây dựng nền tảng sức mạnh chính trị của mình trên những chính sách rất được lòng dân ở vùng nông thôn Thái Lan. Thành công của ông đã làm rất nhiều nhân vật giới thượng lưu bực bội, và phe đối lập cáo buộc ông với tội tham nhũng và chuyên chế. Là thủ tướng từ 2001 đến 2006, ông bị lật đổ sau một cuộc đảo chính quân sự không thương vong.
Điều gì xẩy ra hồi 2010?
Việc lật đổ Thaksin đã thúc đẩy phong trào biểu tình phát triển qua nhiều năm thành các cuộc tuần hành và tụ tập chính trị “áo đỏ” đã chiếm giữ khu vực cao cấp của Bangkok hồi 2010.
Đến lúc đó thì phong trào đã mở rộng ra nhiều vấn đề khác, gồm có oán giận vai trò của quân đội trong chính trị và bất bình đẳng kinh tế. Việc lực lượng an ninh đàn áp phe áo đỏ đã dẫn tới các xung đột để lại 90 người chết. Sự việc được mô tả là bạo lực dân sự tồi tệ nhất trong lịch sử Thái Lan và nước này vẫn còn nhức nhối vì trải nghiệm đó.
Liệu các cuộc biểu tình lần này có thể dẫn tới chuyện lặp lại đó không?
Tình hình lần này khác hẳn. Những người biểu tình là đối thủ của Thaksin chứ không phải người ủng hộ ông. Em gái Yingluck Shinawatra hiện đang là thủ tướng. Chính phủ của bà đang chịu áp lực từ sự giận dữ chung về nỗ lực thất bại trong việc đệ trình thông qua dự thảo luật có thể dẫn tới ân xá cho Thaksin và những người khác.
Mặc dù công chúng không còn quan tâm và bỏ qua vấn đề ân xá, phe đối lập Đảng Dân chủ đang cố dùng chủ đề đó để lật đổ chính phủ của bà Yingluck, theo ông Paul Quaglia, giám đốc hãng đánh giá rủi ro ở Bangkok PQA Associates.
“Chính phủ có lẽ đang đối diện với đồng hồ đếm ngược cho tới lúc họ phải giải tán và tiến hành tuyển cử,” Quaglia nói. “Nhưng nó trông không giống như một sự lặp lại vụ việc 2010 trên phố và việc chiếm đóng kéo dài ở trung tâm Bangkok.”
Ông Thaksin đang làm gì?
Ông hiện nay đang sống lưu vong ở một vài nơi, mới đây nhất là Dubai, nhưng vẫn đóng vai trò chủ động trong chính trường Thái Lan.
Năm 2008 ông có thăm ngắn ngủi Thái Lan. Cuối năm đó ông bị một tòa án Thái Lan buộc tội tham nhũng và tuyên án vắng mặt hai năm tù giam về một vụ mua bán đất gây tranh cãi. Tòa án cũng đã đóng băng khối tài sản hàng tỉ USD nhưng người ta tin rằng ông vẫn còn rất nhiều tiền để nơi khác.
Những năm qua Thaksin vẫn có quan hệ mật thiết với chính trị Thái Lan, liên lạc với người ủng hộ bằng truyền thông xã hội và video liên lạc. Với em gái nắm quyền từ 2011, ảnh hưởng của ông vẫn còn mạnh. Phe đối lập nói bà Yingluck là con rối dưới quyền điều khiển của Thaksin nhưng bà vẫn luôn luôn nhấn mạnh sự độc lập của mình.
Điều gì xẩy ra tuần này?
Sau nhiều tuần biểu tình, hàng ngàn người đã tập trung quanh các tòa nhà chính phủ ở trung tâm Bangkok, chiếm đóng tạm thời các văn phòng đó. Bà Yingluck đã tuyên bố áp đặt lệnh An ninh Nội địa lên khu vực Bangkok và các vùng phụ cận để cho phép cảnh sát có nhiều quyền hơn trong việc giải tán người biểu tình. Trước quốc hội Thủ tướng đang đối mặt với thảo luận về biểu quyết bất tín nhiệm. Trong lúc đó, cảnh sát đã phát lệnh truy nã người lãnh đạo biểu tình Suthep Thaugsuban.
Phần lớn thủ đô Bangkok vẫn hoạt động bình thường giữa các cuộc biểu tình đó.
Ảnh hưởng của nó tới cả khu vực ra sao?
Các cuộc biểu tình đang làm sa sút ổn định của Thái Lan, một nền kinh tế khu vực quan trọng và là đích đến du lịch được yêu thích. Chúng diễn ra tập trung ở Bangkok, một điểm trung chuyển giao thông sống còn, đặc biệt là hàng không. Cho tới nay chúng vẫn tập trung ở những khu vực nhất định trong thành phố. Ít nhất 23 quốc gia đã thông báo cảnh báo du lịch đối với công dân để khuyên họ tránh các khu vực gần biểu tình ở Bangkok.
Người biểu tình muốn gì?
Suthep Thaugsuban là một cựu phó thủ tướng của chính phủ Dân chủ nhiệm kỳ trước. Ông ta nói các cuộc biểu tình “sẽ không dừng lại cho tới khi chế độ Thaksin bị quét sạch.” Mục tiêu đó xem có vẻ quá tham vọng. Chính phủ của bà Yingluck được bầu cử dân chủ và đảng Vì Nước Thái của bà có được ủng hộ của các khu vực cốt lõi. Đợt biểu tình lần này giống hồi 2008 khi họ chống lại chính phủ thân Thaksin và đã chiếm giữ các văn phòng chính phủ và sân bay chính của Bangkok.
Nguồn ủng hộ của người biểu tình đến từ đâu?
Phe đối lập Thaksin và Yingluck tập trung đông nhất ở nhóm dân thượng lưu thành phố và tầng lớp trung lưu. Nghĩa là đến từ thủ đô.
“Bangkok là điểm phát nổ của phong trào biểu tình chống Thaksin,” Quaglia nói. “Phần còn lại của đất nước, trừ khu vực miền nam Thái Lan, hoặc là ủng hộ ông, hoặc là đứng giữa về chính trị.” Đó là lý do tại sao các cuộc biểu tình gần đây chỉ tập trung ở trên phố Bangkok.
Cội nguồn ủng hộ của chính phủ ở đâu?
Khu vực truyền thống ủng hộ Thaksin là các vùng nông thôn đông đúc của miền bắc và đông bắc Thái Lan. Nỗ lực thất bại của chính phủ trong việc đệ trình luật ân xá có thể làm hại tới uy tín của họ ở khu vực này nhưng không quá nghiêm trọng.
“Dù với những hình ảnh hàng ngàn người trên phố, nó chưa chắc đã dẫn tới việc giải tán chính phủ - hoặc nếu có giải tán chưa chắc đảng cầm quyền sẽ thất bại trong bầu cử tới đây,” ông Quaglia nói.
Điều gì có khả năng xẩy ra tiếp?
Các câu hỏi vẫn còn đó về khả năng của chính phủ trong việc duy trì trật tự ở thủ đô và vượt qua được áp lực chính trị nặng nề trong Quốc hội. Một số nhà quan sát đang lo là người ủng hộ chính phủ, lên tới hàng vạn người tập hợp ở Bangkok hôm chủ nhật, có thể sẽ va chạm với người biểu tình phản đối.
Bà Yingluck nói chính phủ “tuyệt đối không dùng bạo lực” để giải tán đám đông.
Ngay cả khi thủ tướng vượt qua được đợt bỏ phiếu bất tín nhiệm thì tình hình cũng khó có thể dịu xuống ngay.
“Chúng ta sẽ chứng kiến bất ổn chính trị ở đây còn khá lâu nữa,” ông Quaglia nói.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét